9 november 2026
Experiment????
Tegenwoordig hoor je steeds vaker dat het experiment met het minderheidskabinet als mislukt beschouwd moet worden. Merkwaardig en ook al zo snel.
Welk experiment verloopt er nu zo gladjes?
Natuurlijk is het vervelend als tijdens een experiment blijkt dat, datgene wat je altijd gedacht, gevonden en gezegd hebt niet waar blijkt te zijn. Hardnekkigheid van de gelovende komt veel voor. Zie bijvoorbeeld de vrije ruimte voor radiogolven, die we vroeger de ether noemden. Die bestaat dus niet, maar is nog steeds, hardnekkig aanwezig in de Nederlandse taal.
Toen we besloten tot een nieuwe tocht, over onontgonnen gebied, langs hoge bergen en snelle stromen, voorbereid op enige tegenslag en teleurstellende verrassingen, maar ook vol goede moed over ons improvisatietalent en goedgehumeurd over toekomstplannen, wisten we ook dat het wel eens even zou kunnen duren en dat we hardnekkige, niet bewezen overtuigingen, los zouden moeten laten. Ja dat levert onzekerheid op, een milde vorm van angst. Dat is overigens geen reden om met het experiment te stoppen. Doorgaan juist!
Zou het niet merkwaardig zijn, dat in geval van zo’n tocht, er opeens een weg zichtbaar wordt die, om in VVD termen te spreken, van strak glimmend, om meer dan 100 km per uur vragend, asfalt is en voor iedereen bekend is en die ook vaker gebruikt is? Zo gaat dat niet in een experiment.
Dat het zoeken is en soms moeizaam gaat, wil niet zeggen dat het experiment mislukt is. Het is nog maar net op gang en ik kijk ernaar met amusante verbazing.
Overigens zijn er van het boek met de titel Amusante Verbazing, nog een beperkt aantal te koop, via www.denhartoghabcd.nl of via info@denhartoghabcd.nl
23 oktober 2026
‘Slaan’, zei zij.
Zij vroeg erom. Dat is natuurlijk helemaal nooit een excuus. Ik wilde het helemaal niet. Zij bleef aandringen, brak zodoende mijn weerstand en geheel tegen mijn natuur in, wilde ik het toen wel.
Ik keek naar haar. ‘Sla dan! Nu! Slaan moet je’. Ze verhief haar stem. ‘Je moet nu slaan’! Ze zag er verhit uit, een beetje boos leek het wel. ‘Doe dan’, klonk het behoorlijk uitdagend.
Ik pakte de loper op zwart en sloeg haar paard. Daarna ruilde zij de koninginnen en even later stond ik mat. ‘Je bent ook zo impulsief’ zei zij, met een vrij triomfantelijke blik.
‘Meer goedgelovig’ dacht ik. Waarom had ik mijn paard achter mijn koning laten staan, terwijl haar tweede paard, onbedreigd, voor mijn koning stond en twee ontsnappingsroutes afdekte? Haar torens deden de rest.
Mat!
‘Slaan moet helemaal niet joh, dat is bij dammen’ zei ze lachend en liep de kamer uit.

17 oktober 2026
Fitbike; user two; time; speed; manual; distance; watt; rpm;
07.17 uur. Het is al licht buiten en hij heeft al enkele krachtoefeningen gedaan. Als hij op de Fitbike gaat zitten stopt hij eerst zijn mintgroene oortjes in zijn oren. Daarna zet hij muziek aan via zijn telefoon die hij in zijn rechterbroekzak stopt. Hij begint rustig, 80-84 rpm. De tijd loopt en hij kijkt naar buiten.
07.19 uur. Daar loopt de man met de zwarte hond. Hij laat hem ver van zich af lopen maar kijkt wel of er geen fietser aankomt omdat de hond op het fietspas loopt en snuffelt aan het gras in de berm naast de rijbaan. Als hij bij de zijstraat oversteekt houdt hij de hond kort aangelijnd. Waar denkt hij aan en waar kijkt hij naar. Kijkt hij naar de vrouw op de fiets? Nee of toch? Hij maakt hooguit oogcontact als zij voorbijkomt, want zo te zien zegt hij niets en maakt ook geen enkel gebaar. Ook zij kijkt recht vooruit en fietst rustig verder, ze schijnt geen haast te hebben.
07.21 uur. Rpm 86. Het aantal watt is 138. Daar komt de vrouw met de oude witte of liever grijze hond aangelopen. Zij slaat de hoek om en verdwijnt uit beeld. Hij weet dat zij over 8 minuten weer tevoorschijn zal komen. Ze is dan op de terugweg. Het is aardig weer. Wel wat wind maar de zon komt op en er is wel wat blauw in de lucht. 'Genoeg om een broek uit te knippen', zou zijn schoonmoeder gezegd hebben.
07.23 uur Rpm 90. Hij begint het wat warmer te krijgen en gaat verzitten. De handen die eerst bovenaan de steunen zaten glijden langzaam naar beneden naar de onderste steunstang. Er rijden steeds meer auto’s de wijk uit, maar er komen er ook steeds meer de wijk in. Een tractor met een kar met aarde erachter maakt veel lawaai en als deze links afslaat, over de verkeersdrempel, dan hoort hij dat boven zijn muziek uit.
07.28 uur Rpm rond de 90. Soms iets erboven en soms er iets onder. Hij probeert zo constant mogelijk te zijn. Er stopt een taxi op de hoek. Dat gebeurt niet vaak, zelden eigenlijk. De man die eruit stapt heeft een grijze tas onder zijn arm en loopt naar de voordeur van het derde huis aan de rechterkant van de straat aan de overkant. Er gaat een lamp aan boven de deur en de deur wordt geopend. Hij kan niet zien wie er open heeft gedaan. De man wordt kennelijk binnengelaten en de deur wordt weer gesloten. Er hollen drie kinderen op het trottoir aan de overkant. Een vrouw, wellicht hun moeder, loopt wat achter hen en kijkt steeds op haar telefoon.
07.31 uur Rpm 92. Het aantal watts is nu 141. Zijn handen houden het stuur weer bovenaan vast. De vrouw met de wit of grijze hond is weer retour gekomen en verdwijnt weer uit beeld. Er fietst een vader voorbij met een kleine jongen achterop. Die jongen houdt zich vast aan het zitje. De vader stuurt met een hand en in de andere hand heeft hij een kleine rugzak. Zeker van dat jongetje. Vandaag is het dus vader die brengt. Aan de overkant komt er een buurvrouw naar buiten die de stekker uit haar elektrische auto haalt en het snoer in de achterbak opbergt. Dan stapt ze in en dan, niets.
07.34 uur Rpm 93. 143 watt. De lichten van de auto van de buurvrouw gaan aan en de motor wordt gestart. Ze gaat heel voorzichtig het parkeerhaventje uit en gaat vervolgens linksaf. Hij had rechts gedacht, want soms zit hij dat soort acties te voorspellen. Er rijdt een verhuiswagen voorbij. Het wordt wel wat drukker met auto’s. Hij gaat een beetje verzitten en verhoogt zijn tempo. Nog even en de eerste twintig minuten zitten erop. In principe nu nog tien te gaan.
07.37 uur Rpm 96. 151 watt. De eerste twintig heeft hij gehad. Hij pakt zijn handdoek en wrijft zijn gezicht droog. Dan zet hij zijn handen weer bovenin het stuur en verandert iets aan de muziek. Een sneller tempo voor de laatste minuten. Nu loopt er alweer iemand met dit keer twee honden over het fietspad. De bus komt voorbij. Aan de overkant gaat een deur open en de man met de grijze tas onder zijn arm was kennelijk maar kort op bezoek en vertrekt lopend. De vader die zijn kind achterop had en een tas in zijn hand rijdt nu zonder zijn zoontje weer voorbij de andere kant op. De zon schijnt nu naar binnen en het wordt warmer. Hij pakt zijn handdoek opnieuw en wrijft over zijn voorhoofd en zijn nek.
07.42 uur Rpm 95 150 watt. Het einde is in zicht, nog vijf minuten. De muziek is snel qua ritme en hij poogt dat ritme bij te houden. Rpm weer naar 96. Een vijftal kinderen fietsen tegen de rijrichting in op het fietspad aan de overkant en slaan de zijstraat in. Op weg naar school? Ze hebben alle vijf een telefoon in hun hand. De fietsen zien er gammel uit en ze doen er ook niet echt voorzichtig mee. Stoep op stoep af. Er is nu een moeder met twee kinderen die er stevig de pas in hebben. Te laat voor school? Dan vliegt er een halsbandparkiet de tuin in en die gaat op een tak van de sierappelboom zitten. Hij buigt allerlei kanten op en balanceert met een poot en poogt een sierappeltje te pakken met zijn snavel. De mussen in de tuin houden hem in de gaten.
07.46 uur Rpm 99 158 watt. De laatste minuut. Hij probeert zijn score nog wat te verbeteren. De muziek zweept hem op en zijn ademhaling gaat behoorlijk snel.
Klaar. Hij fiets nog een minuutje uit en veegt het zweet van zijn gezicht. Het is rustig op straat. Hij noteert zijn score en stapt af. Even uitzweten en daarna douchen. De dag is begonnen.
22 september 2026
Vochtig weer in Noorwegen. De verkoudheid en het hoesten worden vervelender. Dropjes kennen ze hier niet zo. Ik rook al dertig jaar niet meer maar zing meestal de hele dag. Dus ik heb iets nodig dat verlichtend is bij keelpijn en hoest. Dat is wat ik nodig heb. En kijk nou, gevonden. Benieuwd of het enige verlichting gaat geven.


21 september 2026
In aansluiting op juni 2026 het derde boek.
Op zoek naar Sleipnir.

Na drie dagen aanhoudende regen willen we heel graag het overigens prachtige huis in Grodas eens even verlaten.
We gaan naar Loen en nemen de skylift naar Hoven. Dat is de stijlste Skylift van Europa. Boven aangekomen is het zicht beperkt. Na al die regen hangen er boven in de bergen nog heel wat wolken rond en er staat weinig wind. Dus vandaar.
Omdat de seizoenen in Noorwegen wat anders verlopen dan bij ons, is het al behoorlijk herfstig en fris. Na de droge zomer in Nederland waren daar ook al veel herfstkleuren te zien, maar hier is dat toch een completer beeld. De mossen, de varens, de heideachtige struikjes, de paddestoelen en al die fors gegroeide stroompjes leveren een heel kleurrijk beeld op. Er is veel te zien, we kijken in het rond en genieten volop. En dan opeens komt hij in beeld. Het hoefijzer. De verwijizing naar Sleipnir, het achtbenige paard van Odin. Er zijn mensen die er een selfie bij maken en, erger nog, er zijn mensen die er zomaar aan voorbij lopen. Ik niet. Ik sta stil en wacht tot het om mij heen ook stil geworden is. Ik bekijk het beeld van alle kanten en probeer door het hoefijzer heen ook steeds de berg te zien. Waar is die afdruk? Waar is de deuk in de berg die door Sleipnir is aangebracht. Er zit niets anders op dan een fikse wandeling te maken om dat te gaan onderzoeken.
Helaas, er komen steeds meer wolken aandrijven en het zicht wordt steeds slechter. Gelukkig is het pad breed en verloopt de terugweg goed en veilig. Pas als ik weer bij het Hoefijzer sta , worden de wolken dunner en wordt het weer wat meer helder. Wat is het toch een spannend beeld. Wat is die Noordse mythologie toch rijk. Ik wil daar meer, ja veel meer, tijd aan besteden. Alleen zal dat nu niet meer zo goed lukken.We besluiten eerst maar wat te gaan eten en het wellicht daarna, of een andere keer, nog eens te proberen. Er moet hier toch ergens een hoefijzer te vinden zijn van het paard met de acht benen. We gaan naar beneden om thuis, of althans in het huis in Grodas, ons maar eens verder in de Edda te verdiepen.
31 juli 2026
Ik las een opvallende strofe:
'dat ging voorbij, dit misschien ook".
De dichter, die het niet makkelijk heeft, put kennelijk troost uit de gedachte dat in het verleden allerlei onheil voorbijgegaan is om plaats te maken voor geluk.
Een troostrijke gedachte lijkt mij.
22 juli 2026
Haar ranke hals viel mij vrijwel direct op toen ik haar voor de eerste keer zag.
Het was een feestdag, maar wat wil je ook anders? Op de achtergrond klonk voor mij zeer dierbare muziek. Het was zo’n aparte middag.
Haar pracht glom vervaarlijk in de zon en haar praal verblindde mijn zicht gedeeltelijk. Wat een luister!
Toen mijn lippen haar mond raakte was dat tamelijk onbeholpen. Ze had een ongelooflijk ingewikkelde gebruiksaanwijzing, die ik maar deels en stapje voor stapje heb leren begrijpen en hanteren. Ze vroeg veel van mijn cerebrale vermogens. Van mijn vaardigheden en tastzin.
Ik raakte geregeld buiten adem in haar aanwezigheid. Toch voelde het altijd goed.
Daar staat ze te glimmen naast een ander wat groter en zwaarder exemplaar.
Haar lijnen zijn prachtig, de buiging is bijna nobel te noemen.
Nooit eerder was ik zo direct en dichtbij met haar in contact geweest. Het benam mij de adem en ik moest mij schrap zetten om haar om mijn nek en hals te verdragen.
Bedeesd en voorzichtig blies ik mijn adem naar binnen, waar mijn eerste gedachte was deze juist in te houden. Ik droomde weg. Met haar heb ik, in een kerkje in het mooie Noorwegen, voor haar en mij alleen, een eerste concert gegeven. Wat een genot. Haar egaal, helder en volle geluid zinderde in het rond.
Ik koester haar en zal haar beschermen tegen de omgeving en het stof dat de glans wat matter maakt. Ik heb haar de laatste tijd verwaarloosd begrijp ik nu. Dat moet anders worden, daar ga ik tijd voor vrijmaken. Misschien neem ik ook wel weer les.
17 juli 2026


Mussen
De mussen trekken zich, naar het lijkt, weinig aan van wat er staat te gebeuren. Ze vliegen achter elkaar aan van de heg naar het dak van de schuur en dan weer opeens allemaal naar de dakgoot. Ze tjilpen en kwetteren er lustig op los. En dan opeens als een hele vlucht vliegen ze naar de overkant en ook weer terug. Waarom ze doen wat ze doen weet ik niet. Zijn ze gealarmeerd, maar door wat dan? Hebben ze toch iets van de sfeer meegekregen, vermoeden ze wat er staat te gebeuren?
Als ze zich verspreiden door de tuin, in verschillende bomen en struiken zie je ze minder goed. Je hoort ze des te beter. Hebben ze iets aan elkaar te melden? Aandachtig lijken ze bezig met het oppikken van kleine dingen en het schrapen langs takjes. Ze maken onvoorspelbare kleine sprongetjes door het gras, niet rechtuit maar een beetje als paardensprongen bij het schaakspel. Hup hup hup. En dan opeens zitten ze weer allemaal bij elkaar. Weer even later zijn ze plotsklaps allemaal verdwenen. Waarheen, waarom? Het is wel wat donkerder geworden, de zon verstopt zich achter een paar grote grijze wolken. Zit er onweer in de lucht? Merken mussen dat?
De dikste mus keert als eerste weer terug en gaat in de dakgoot kabaal zitten maken. Er wordt het nodige naar beneden gewerkt of gesmeten en dat dwarrelt dan de tuin in.
Het kleinste musje blijft op het dak van de schuur zitten. De rest is nog steeds weg.
Als die terugkomen komt ook net de bus voorbij en weg zijn ze weer.
Ze reageren dus wel op zaken uit hun omgeving, maar kennelijk alleen op dat wat bekend gevaar is. Onbekend gevaar kan langzaam dichterbij komen.
Ze komen weer retour en verspreiden zich door de tuin, sommigen op het pad naar de schuur, op zoek naar broodkruimels, anderen een stuk of zes zitten in de vlinderstruik en in de seringenboom als plots met een ijzingwekkende vaart een sperwer uit de lucht naar beneden schiet, dwars door de vlinderstruik heen. Ik kan niet zien of hij een mus te pakken heeft gekregen maar ze zijn nu allemaal weg en het wordt langdurig heel stil.
Juni 2026
Derde Boek:
Daar heb ik wel ideeën voor en ik zal daar hier zo nu en dan wat over schrijven. Het lijkt mij leuk om een inkijkje te geven over hoe dat schrijftraject verloopt.
Ik ga bijvoorbeeld binnenkort, nou ja aan het eind van de zomer, naar Noorwegen, sowieso mijn favoriete vakantieland, om daar bij Loen op de berg Hoven eens wat inspiratie op te doen.
Een oude legende vertelt dat de God Odin, met zijn achtbenige paard Sleipnir, van Auflemfjellet over Lobukta naar de top van de berg bij Lostranda sprong, nu bekend als Hoven. Bij zijn landing zou Sleipnir een groot stuk van de berg afgeschopt hebben en die deuk zou nog steeds te zien zijn. Ik ben benieuwd of ik uit deze legende en of de gehele Noordse Mythologie ideeën kan opdoen. Ik denk van wel.

26 juni 2026
Er vallen mij in mijn. omgeving regelmatig dingen op. Die kunnen dan een denkproces in mijn hoofd op gang helpen. Of de resultaten van zo'n denktraject uiteindelijk onderdeel van een derde boek gaan worden valt natuurlijk te bezien.
Een recent voorbeeld is een opmerking die ik op de radio hoorde dat de ontwikkelingen in het stikstof- en landbouwbeleid wel lijken op een proces van rouwverwerkinng en daarom veel tijd vergen.
Ik dacht toen:
Alles probeert in zijn eigen bestaan te volharden. (Spinoza).
Bij grote ingrijpende gebeurtenissen en veranderingen hanteren wij mensen een reeks afweermechanismen om de nieuwe werkelijkheid niet in één keer aan ons bewustzijn toe te laten, omdat dit tot een fikse ontregeling of zelfs decompensatie kan leiden.
Hoe de fases van rouwverwerking van toepassing kunnen zijn op het ‘afscheid’ van de landbouwpolitiek van de afgelopen decennia.
De Ontkenning: er zijn veel mensen die de problemen niet willen/wilden zien en gewoon ontkennen/ontkenden dat er iets ingrijpends zal moeten veranderen aan het beleid. De BBB heeft er het bestaan aan te danken, met name ook door gebruik te maken van..
De Boosheid: De boerenprotesten met fakkels, tractoren, strobalen en wegafsluitingen, ze staan nog scherp in het geheugen gegrift.
Marchanderen met de werkelijkheid: Daar hebben we het hele kabinet Schoof voor gehad met als extreme uitwas minister Femke Wiersma. Traineren met een combinatie van ontkenning en boosheid dat de in de slachtofferrol zwijmelende partijen ten toon spreiden.
Depressie: betrokkenen ontbeerden perspectief, alles stond 'on hold' en het vertrouwen in beleidsmakers zakte naar een dieptepunt.
Acceptatie: met het nieuwe plan van aanpak om het vergunningenslot open te krijgen, gloort er wat nieuw licht. Er komen mogelijkheden voor het uitvoeren van passend beleid.
Gebeurtenissen een plaats geven in de eigen beleving: er zijn nieuwe partijprogramma’s geschreven en er zijn verkiezingen geweest die om herdefiniëring van standpunten vroegen.
Hoe passen we de wereld aan, aan een nieuwe werkelijkheid?
Hoe gaan we weer invulling geven, en hoe ga je weer betekenis geven aan in dit geval de landbouw:
Bijvoorbeeld door nu te claimen en te framen, dat we de meest innoverende landbouw op een super hoog niveau hebben van heel Europa.
Het rouwproces moest een keer afgerond worden. zeven acht jaar is tenslotte een lange rouwperiode. Daar zijn de rituelen belangrijk voor. Grootse en meeslepende kamer debatten zullen er nu gaan komen. Een laatste heftige reactie van sommige groepen, maar dan dringt de nieuwe werkelijkheid zich aan ons op en staan we voor de taak het ‘nieuwe’ beleid vorm te gaan geven. Dat heeft lang geduurd. Natuurlijk kijken we dan ook nog wel af en toe om met een nostalgisch gevoel over het verleden.
Echter nostalgie is uitgestelde rouw. ( S. Freud) en verder uitstel kunnen we ons kennelijk niet permitteren.
Dat is dus een voorbeeld.
26 april 2026
Op de boekpresentatie van 'Amusante Verbazing" noemde ik een bericht in de krant: 'Brand in Brabants crematorium snel uit, bij de deur werd een half verkoolde handgreep van een doodskist gevonden'.
Zoiets geeft mij inspiratie voor een spannend verhaal dat ik dan zelf zo spannend vind, dat ik bijna niet door kan schrijven.
© Copyright 2026. Alle rechten voorbehouden.